HÀ NỘI QUA THƠ BẠN BÈ NĂM CHÂU

 

           HÀ NỘI QUA THƠ BẠN BÈ NĂM CHÂU

                                                                  Ngô Minh

   Thơ là sự thốt lên không thể cưỡng được của trái tim thi sĩ  trước sự hồn nhiên mới mẻ của cảnh và người . Thăng Long-Hà Nội là địa danh từ xa xưa đã nổi tiếng trong thi ca. Đến  cảnh xuân tàn hay phế tích xưa cũ cũng cho  thơ tuyệt tác : Chớ bảo  xuân tàn hoa rụng hết / Đêm qua sân trước một cành mai ( Mãn Giác Thiền sư); Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo / Thềm cũ lâu đài bóng tịch dương ( Bà huyện Thanh Quan ). Hà Nội là vùng đất cổ là kinh đô của  Đại Việt từ ngàn năm trước với cảnh quan tuyệt vời thiên nhiên  ban tặng với  chiều sâu truyền thống văn hóa và lịch sử vùng đất này luôn làm say lòng  các thế hệ thi sĩ  từ khắp trên thế giới đến đây. Thăng Long- Hà Nội trong thơ của người nước ngoài chính là sự xúc cảm chân thật nhất về vùng đất mà họ lần đầu gặp gỡ.

Thơ các nhà thơ nước ngoài viết về Hà Nội nghìn năm qua nếu được lưu trữ thật tốt chắc phải vạn trang in. Qua bao nhiêu triều đại Lý Trần Lê Nguyễn ...quan lại sứ thần học giả các nước  bang giao đến đây thường hay có thơ đề vịnh vì  thời  đó họ là những trí thức rất  sành thi phú. Nếu cất công sưu tầm trong  sử sách cổ  của ta và của các nước liên quan như Trung Quốc Pháp Tây Ban Nha Nhật Bản ... nhất định ta sẽ có  một tuyển tập thơ người nước ngoài viết  về Hà Nội rất dày dặn. Chỉ thời hiện đại  từ khi ra đời  nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa của cụ Hồ đến nay thôi nhà sưu tập Gia Dũng trong tuyển thơ Thăng Long -Hà Nội Ngàn năm thương nhớ  ( NXB Hội Nhà văn 2004) hơn 2000 trang đã tuyển chọn được 165 trang  thơ với gần  trăm bài thơ của  75 tác giả người nước ngoài viết về Hà Nội. Họ là người  Châu Âu như Anh Pháp Nauy Hunggari. Ba Lan Bungari Nga Đức...; là Châu Phi như Angieri Senegal Sudan... là Trung Á như Hilap Công hòa Arap thống nhất Arap Yemen Châu Mỹ La Tinh như Argentina Brazin Cu Ba Chi Lê Côlombia Veneduela...;là Bắc Mỹ như Canada Mỹ Mêxico...Là Châu Á như Ấn Độ Trung Quốc Nhật Bản Hàn Quốc Triều Tiên Mông cổ Lào Campuchia...; là Châu Đại dương như Ức New Zealand.v.v..Đó là người tuyển chỉ chọn một tác giả  chỉ một vài bài mà người chọn cho là ưng ý  nhất chứ có nhiều nhà thơ nước người  viết cả tập thơ về Hà Nội. Nhà văn Đimitrova thi sĩ nổi tiếng  Bungari trong chiến tranh chống Mỹ sau nhiều lần sang  thăm Hà Nội và các địa phương ở Việt Nam về đã sáng tác nhiều tác phẩm trong đó có tập thơ Vây giữa tình yêu và tập ký " Cuộc phán xử cuối cùng" được đánh giá rất cao. Hay nhà thơ   Cu Ba Felix Pita Rodriguez làm hàng chục bài thơ về Việt Nam Hà Nội trong đó có bài thơ viết về Bác Hồ  nổi tiếng mà người yêu thơ Việt nam nào cũng biết  : Hồ Chí Minh - tên người là cả một niềm thơ. 

             Thơ bạn bè năm châu viết về Hà Nội có  nhiều bài về các chủ đề "vĩ mô" như cảm xúc về cuộc chiến đấu can trường của người Việt Nam-Hà Nội viết về Bác Hồ.... Đến Hà Nội trong chiến tranh nhà thơ  Lang Unkhana ( Hàn Quốc) đã viết bài thơ kêu gọi thanh niên Hàn Quốc không đi lính đánh thuê cho Mỹ ở Việt nam: Đừng đi đến miền Nam nước Việt / Đó là con đường không lối về nhơ nhuốc. Nhà thơ nổi tiếng Trung Quốc Viên Ưng đến Hà Nội dự một cuộc diều hành mừng lễ Quốc Khánh ở Thủ Đô khi hàng quân  diễu hành qua lê đài họ dừng lại để vẫy chào Bác Hồ Bác Hồ đã nói một cầu rất chân tình và sâu sắc . Tác giả đã chộp  được câu nói này để tạo nên tứ thơ lớn của bài thơ Hồ Chủ tích nói :" Đi mau hơn nữa": Đi mau hơn nữa ! Đi mau hơn nữa / Ngang đài hoa Hồ Chủ tịch mỉm cười / Đừng dừng lại đừng dừng lại !". Nhà thơ Anh Eoan Maccon đã có câu thơ về Bác Hồ rất hay: Người lãnh tụ ăn rừng ở núi. Nhà thơ Liên Xô nổi tiếng thế giới Epghenhi Eptusenko đến Hà Nội nhiều lần và viết rất nhiều thơ về Việt nam Hà Nội. Ông  quan sát phát hiện ra  một chân lý : Người Hà Nội biết lo toan mọi thứ trước chiến tranh như đi sơ tán đào hầm tránh bom... Nhưng đó là Cái sợ của những người không biết sợ. Đi trên đường Quốc lộ I từ Hà Nội vào Miền Trung Miền Nam ông  phát hiện ra một ý thơ lớn : Con đường số một.  Nghĩa là đó là sự lựa chọn duy nhất. Rồi từ Hà Nội ông  "nói " với Maiakopxki bằng thơ : Nhưng con đường của ông / Vẫn không hề quay lại như người Việt Nam đã biết dấn thân đến cùng. Nhà thơ công sản lừng danh Palowl Nêruda ( Chi Lê) đến Hà Nội đã có bài thơ kêu gọi hòa bình cho Việt nam rất tâm huyết : Hòa bình nhưng không phải cái hòa bình của nó. Nghãi là không phải  thư hòa bình mà các tổng thống Mỹ hiếu chiến  rêu rao .

            Xúc động sâu sắc nhất là những bài thơ viết  về  cuộc sống đời thường của  Hà Nội. Các nhà thơ nhà văn nước ngoài đến Hà NỘi họ thường thích lang tnhang với phố phường Hà Nội . Có khi họ bị lạc đường  . Nhưng đi lạc cái hay. Những lúc đó họ mới cảm nhận được sự bất tận của Hà Nội.  Từ  kiến trúc nhà phố lẫn cuộc sống con người; những ngôi chùa người bán hàng rong những ngõ nhỏ và những quán cà fê ... Những chi tiết cuộc sống gần gũi đó  làm  cho họ gắn bó  với Hà Nội hơn.  Nhà thơ Đanny Badger ( Anh) trong đi ăn  bún rong trong Đêm Hà Nội đã xúc động trước cô hàng bún xinh đẹp. Rồi ông nghĩ ngay đến người con gái bán chiếu  gon trong thơ Nguyễn Trãi : Em là Thị Lộ xưa chăng ? / Để tôi Nguyễn Trãi dùng dằng ở đi . Người nước ngoài đến Việt nam mà cảm xúc bằng huyền thoại Việt như thế thật tinh tế.  Cũng cách xúc cảm từ lịch sử  Hà Nội như thế nhà thơ  Gerand Guillaume (Pháp) đã có bài thơ Thư viết về Hà Nội viết gửi cho con trai 17 của mình về người bạn Gióng ( Thánh Gióng) : Sao con lại thấy / Trước mắt con dữ tơn buồn rầu nhợt tái ? Cáo cuộc đời này?/Nghĩ đến đi con hãy nghĩ đến người bạn Gióng... Nhà thơ Nell Thumberod ( Australia ) đã có thơ  gửi  người bạn gái Hà Nội với lwoif thổ lộ tình yêu rất quyết liệt:  Vì em tôi đánh đổi mọi t/ Nếu em là giấc mơ / Tôi xin muôn đời say ngủ / Đến tận khi ta có nhau . Đi mitrova  thấy người Hà Nội Đi sơ tán với nụ cười thì thốt lên : Thật kỳ lạ làm sao  tiếng cười giờ đây giữa trời Hà Nội. Nhà thơ Simon Benetdict ( Canada) một lần theo bạn đến thăm thành Cửa Bắc Hà Nội bị vết đạn quân Pháp nham nhở đã xúc động  nghĩ  rằng Hà Nội chào đơn bạn bè năm châu thân thiện như thế mà sao bức tường lại bị thương bằng vết đạn của người Âu ? : Trên tường vết đạn canông / Nhìn tôi như muốn hỏi :" Ông nhìn gì!" / Vết thương sâu hoắn nhường kia / Tôi nghe lịch sử vọng về nỗi đau...Ở Mỹ có một tổ chức Văn học của cựu chiến binh  vì hòa binh tên là Trung tâm  Wiliam Joiner do các nhà văn nhà thơ như Kenvin Bowen Fred Marchant Bob Glasmann M. Jame...sáng lập. Trung tâm này đã  mời rất nhiều nhà văn Việt Nam sang Mỹ hội thảo tham quan. Đây là cầu nối để các thế hệ nhà văn hai nước hiểu nhau hơn sau cuộc chiến tranh khốc liệt. Kenvin Bowen đến Hà Nội đêm nhìn Hồ Thiền Quang và đã phát hiện ra một tứ thơ hay : Cái hồ có tên Thiền Quang / (Hay "Ánh sáng từ tâm của Phật "). Còng nhà thơ Bắc Mỹ Ramiredo Lopez ( Mexico)  trong bài thơ Viết ở Cổ Ngư thì có một ước  ao ngộ nghĩnh mà cảm động : Lạ chưa tôi ước giá mình / Chết đi lại được hóa thành Cổ Ngư...

            Không thể  điểm hết những câu thowe hay tứ thơ lạ trong  gần 200 trang thơ  mà tác giả  sưu tầm tuyển chọn Gia Dũng đặt tên là Vòng tay bè bạn. Từng  hình ảnh xúc động chi tiết đời thường gần  gũi trong  thơ của  các thi sĩ năm châu đã khắc họa được một chân dung Hà Nội thân tình nhân hậu đẹp và quật cường trong lòng bạn bè năm châu . Và những cảm thức thơ đó đã góp phần không nhỏ vào phong trào ủng hộ Việt Nam  sôi động trên  toàn cầu trong cuộc  kháng chiến chống Mỹ và cả trong thời hội nhập toàn cầu hiện nay.

ngominh

"Ngô Minh" nhắn Ngô Minh

Anh Ngô Minh:

Blog anh hoàn toàn bình thường.
Nếu anh không nhìn thấy ô góp ý cũng như không đọc được các góp ý thì đó là do lỗi tạm thời tại máy tính của anh (liên quan đến trình duyệt intternet). Anh thử khởi động lại modem khởi động lại máy tính xem sao nhé.

Em Nguyên Hùng.

Nguyên Hùng

Anh Ngô Minh

Em vừa nhận được tin báo thanh công cụ ở đây bị xóa nhưng em thấy vẫn bình thường đấy chứ.
Có thể do mạng bị lỗi nhất thời. Để khắc phục anh có thể bấm F5 vài lần hoặc restart lại trình duyệt internet. Nếu vẫn chưa được anh thử vào Tools > Options > Delete History.

Chúc anh thành công.

Mai Thanh Tịnh

Chào anh!
Mấy hôm nay công việc lu bu nên không ghé anh được!
Cảm ơn anh nhiều khi anh gửi tặng em tập "Hồn quê trầm tích " anh nhé!
Chúc anh vui khỏe!