PHÙNG QUÁN ĐÃ VỀ ĐẤT MẸ

PHÙNG QUÁN ĐÃ VỀ ĐẤT MẸ

   Ngô Minh

         

Lăng mộ Phùng Quán- Bội Trâm

Sau ba tháng kêu gọi Hãy góp chút cát đá xây lặng mộ nhà thơ Phùng Quán  hơn 300 văn nghệ sĩ trí thức và những người Việt   mến mộ Phùng Quán ở Việt Nam Hoa Kỳ Pháp Đức Ba Lan Úc Thụy Sĩ .v.v.. đã nhiệt tình góp cát đá xây lăng mộ nhà thơ Phùng Quán- bà Vũ Bội Trâm ở Thủy Dương Huế . Đầu tháng 1 năm 2011 lăng mộ đã được xây dựng xong tại khu nghĩa trang Ngoại Viên Hưng phía Tây Thủy Dương cách Huế  6 km về phía nam. Trong khu lăng có khắc phần cuối bài thơ Lời Mẹ dặn bút tích  bài thơ  Thơ đề trên thơ : Có những  phút ngã lòng. Tôi vịn câu thơ mà đứng dậy của Phùng Quán câu đối chữ Hán của hàn sĩ Hà Sĩ Phu viếng Phùng Quán khi nhà thơ qua đời : Nhất Quán tận can trường / Trung Phùng lưu cốt cách. Có bàn ghế để anh em ngồi cùng nâng chén với hương hồn thi sĩ .v.v.. Khu lăng mộ được xây cất không cầu kỳ lòe loẹt như các thành phố lăng  Thuận an An Bằng nhưng đây là  một địa chỉ văn hoá tâm linh để những người nguõng mộ Phùng Quán trong và ngoài nước đến Huế ghé về viếng thăm chia sẻ.

            Lăng nhà thơ Phùng Quán và  bà Vũ Bội Trâm ở vị trí rất thơ mộng. Mộ quay về hướng Tây có núi xa có đồi thông gần có hồ nước xanh trong thăm thẳm. Theo thuật phong thuỷ  thì đây là nơi đại cát người có nhân cách lớn mới được nằm ở đây. Người viếng mộ Phùng Quán có thể đi ô tô đến tận nơi. Từ Huế đi 3 cây số QL1A về phía Nam đến  Nghĩa trang liệt sĩ Thủy Dương có tấm biển  chỉ đường  Mộ nhà thơ Phùng Quán 3km  rẽ phải theo con đường nhựa  đi 3 cây số nữa lại có  biển chỉ đường lên nơi vợ chồng Phùng Quán  yên nghỉ ngàn thu.

           Phùng Quán là nhà thơ nổi tiếng để lại nhiều dấu ấn  trong lịch sử văn học Việt Nam. Đời anh có quá nhiều tai ương đau khổ nhưng anh vẫn  giữ vững bản lĩnh một nhà văn chiến sĩ :" Ngay thẳng tột cùng/ sự ngay thẳng thuỷ chung/ của mỗi dòng chữ viết". Nghĩ về Phùng Quán trong tôi luôn  hiện lên một chân dung  cốt cách nghĩa khí  một chiến sĩ Vệ Quốc đoàn cương  thực quyết liệt một thi sĩ tài hoa ngất ngưỡng và một nhân cách cao cả . Phùng Quán đã để lại hàng chục tác phẩm được nhiều thế hệ bạn đọc mến mộ được tái bản hàng chục lần.  Trong đó những bài thơ Lời mẹ dặn Đêm Nghi Tàm đọc Đỗ Phủ cho vợ nghe tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội tạp văn  Ba phút sự thật... là những tác phẩm để đời. Phùng Quán được tặng Giải thưởng Nhà nước năm 2007 là ghi nhận của Tổ Quốc và nhân dân đối với tài năng và tâm huyết của anh. Phùng Quán đã phải vượt qua vô vàn đắng cay suốt 30 năm trời  bị "treo bút" anh vẫn  viết " ngay thẳng tột cùng/ sự ngay thẳng  thuỷ chung/ của mỗi dòng chữ viết" giữ được sự đam mê văn chương cho đến ngày cuối đời.  Phùng Quán đã thể hiện tuyệt đối chính xác lý tưởng cao cả  trong thái độ tôn vinh các yêu tố " chân thật" "trung thực" trong bài thơ nổi tiếng "Lời mẹ dặn":

                          Yêu ai cứ bảo là yêu

                          Ghét ai cứ bảo là ghét

                          Dù ai ngon ngọt nuông chiều

                          Cũng không nói yêu thành ghét

                           Dù ai cầm dao dọa  giết

                           Cũng không nói ghét thành yêu

         Bài thơ Lời mẹ dặn được độc giả bình chọn trong là một trong 100 bài thơ Việt hay nhất thế kỷ XX. Bài thơ là lời tuyên ngôn đanh thép của những nhà văn đi với nhân  dân viết vì nhân dân . Lời mẹ dặn có thể  đưa vào sách giáo khoa cho học sinh học để các em lớn lên trở thành người chân thực không biết dối trá xu nịnh.                     

         Phùng Quán trốn mẹ  đi theo đội trinh sát thiếu niên của Trung Đoàn 101 Trần Cao Vân ở Huế năm 14 tuổi cho đến khi qua đời  ở tuổi 64 ( 1995)  anh xa quê tới 50 năm . 16 năm từ sau khi bị trọng bệnh qua đời vì còn vợ con nên mộ Phùng Quán vẫn an toạ ở nghĩa trang quê vợ là  làng Kiều Mai xã Phú Diễn huyện Từ Liêm Hà Nội. Như vậy Phùng Quán đã xa quê tới 66 năm. Sinh thời anh luôn khao khát được trở về quê hương . Anh  mơ  sở hữu một chiếc đò nhỏ để trong những ngày cuối đời được đêm ngày câu cá uống rượu đọc thơ  với bạn bè dọc Sông Hương . Nhưng ước nguyện của anh  đã không thực hiện được.  Năm 1994 trước khi qua đời một  năm về quê xây mộ ba mẹ ( là ông Phùng Nguyện và bà Tôn Nữ Thị Tứ ) ở trên vùng đồi ở phía Tây Thuỷ Dương nhà thơ đã tự đắp cho mình cái mộ gió cạnh mộ ba mẹ . Anh bảo với Phùng Quý Giáp người em họ Phùng rằng : Đây là chỗ mình nằm ! Cái mộ gió ấy đến nay vẫn còn.  Trong những ngày cuối đời nhà thơ cũng bày tỏ nguyện vọng được được cùng vợ về nằm  giữa lòng đất mẹ Thủy Dương.  Sau khi bà Vũ Thị Bội Trâm người  vợ sắt son chung thuỷ của  nhà thơ Phùng Quán tạ thế (15-8-2010) nguyện vọng về quê mẹ của nhà thơ được con gái Phùng Đỗ Quyên thực hiện rất sốt sắng. Bình tro hài cốt bà Vũ Bội Trâm hiện đang gửi ở Nghĩa trang Văn Điển Hà Nội chờ ngày cùng về quê với chồng. Cháu Phùng Đỗ Quyên con gái nhà thơ đã thực hiện nhiều  bước để đưa bố mẹ về quê nội. Đầu tiên là xin ý kiến  và được hai họ nhất là họ Vũ ở Hà Nội đồng ý . Tiếp theo ngày 11/9/2010 họ Phùng  Thuỷ Dương cùng cháu Phùng Đỗ Quyên đã  tổ chức Lễ cầu  siêu và An vị hương linh vợ chồng Phùng Quán - Bội Trâm tại  nhà thờ gia đình. Sau đó mới đến  việc xin đất kêu gọi góp cát đá và xây mộ. Vì khu vực nghĩa trang  mà Phùng Quán  làm cái mộ gió bên cạnh mộ ba mẹ nằm trong diện quy hoạch giải toả nên UNND phường Thuỷ Dương đã cấp đất an táng tại Khu nghĩa trang Ngoại Viên Hưng bên kia đường. 

           Cám động nhất là việc góp cát đá xây lặng mộ Phùng Quán- Bội Trâm. Trong Lễ an vị hương linh vợ  chồng nhà thơ Phùng Quán ngày 11/9/2010 tôi đã xin phép ông Trưởng họ Phùng cho anh em văn nghệ sĩ được góp một phần  kinh phí xây lăng mộ Phùng Quán- Bội Trâm khi về đất mẹ. Ông trưởng họ Phùng đã hoan nghênh ý kiến của tôi. Ông bảo :" Ồ Phùng Quán là của họ Phùng của Thủy Dương nhưng Phùng Quán cũng là nhân vật của Thừa Thiên Huế của Việt Nam". Tôi nghĩ muốn góp phải có ít nhất vài chục triệu. Thế là tôi nghĩ ngay đến mạng Internet . Trong thâm tâm tôi việc kêu gọi "Góp cát đá xây lặng mộ nhà thơ Phùng Quán- cô giáo Vũ Bội Trâm" có  3 mục đích : Một là một lần nữa tôn vinh Phùng Quán người bạn vong  niên mà tôi vô cùng yêu quý và kính trọng.  Hai là dịp "sát hạch" xem thương hiệu Phùng Quán trong lòng độc giả bốn phương có còn sâu đậm như hồi anh còn sống không. Thứ ba mới đến việc có thêm ít kinh phí để  góp với cháu Quyên họ Phùng xây lăng mộ vợ chồng nhà thơ cho đàng hoàng. Rất nhiều nhà thơ chỉ dựa vào chức quyền mà sông qua đời rồi thì thơ càng ngày càng vắng người đọc. Và sau  hai tháng mọi người tự nguyện góp cát đá số "cát đá" thu được gấp gần chục lần mong ước của tôi. Điều tôi vô cùng thấm thía là : Phùng Quán sau 16 năm  rời cõi tạm vẫn  sống mãnh liệt trong lòng bạn đọc người Việt từ khắp nơi trên thế giới !

         Xin kể vài chuyện cảm động trong hai tháng góp cát đá để bạn đọc hiểu thêm cái thương hiệu Phùng Quán trong lòng độc giả như thế nào. Nhà thơ Võ Quê ở Huế vợ là  chị Tiểu Kiều đau thận phải chạy thận nhân tạo rất tốn kém suốt  năm trời ( chị Tiểu Kiều đã qua đời hôm 6/12/2010 ) thế mà anh cũng  góp tiền xây lăng Phùng Quán. Thật cảm động. Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường nằm một chỗ bảo tôi :" Cho mình góp với ". Tôi bảo Lâm Mỹ Dạ đã góp rồi. Thế mà từ đó mỗi lần tôi đến nhà anh đều hỏi :" Góp cát đá xây lăng Phùng Quán đến mô rồi ?". Ở Huế có anh Hoàng Trọng Định một người làm thơ bị bọn xấu tạt a-xít đến cong queo tay chân hàng ngày người nhà phải nuôi thế mà Định vẫn tìm đến góp "cho bác Quán" 50 ngàn đồng. Tôi cầm đồng tiền mà ứa nước mắt.  Nhà văn Cao Duy Thảo ở Nhà Trang lương hưu ba cọc ba đồng vẫn trích  1/3 lương tháng  10 để góp cát đá . Một người phụ nữ Huế ở Mỹ nhờ đứa cháu ở Huế tìm đến nhà tôi gửi 2 triệu đồng để tỏ tấm lòng  đối với nhà văn Phùng Quán nhưng không  nói tên thật chỉ đề nghị  ghi trong danh sách là Hoa Bèo. Nhà văn Nguyễn Gia Nùng không chỉ gửi tiền mà còn  viết cả lá thư dài rất tâm đắc động viên việc làm tình nghĩa này. Anh Tạ Duy Hinh chỉ mấy ngày đầu tháng 10 đã hô hào bạn bè góp được 15 triệu ngày 7/10/2010 đã gửi tiền vào TK. Tôi không  biết anh ấy ở Hà Nội hay Sài Gòn thậm chí anh chẳng điện thoại bao giờ.  Nhà văn Nguyễn Quang Lập và nhà báo Huy Đức thì quá vất vả. Tiền chuyển vào Tài khoản  nhưng nó không  hiện tên lên chỉ hiện  số tiền 2 5 triệu. Điện thoại qua về liên tục. Tôi ra ngân hàng sao cả danh sách  gửi tiền bắt họ ký đóng dấu gửi thư EMS vào để  Lập đến ngân hàng hỏi. Đến  năm bảy ngày người ta mới phát hiện ra là  gửi tiền không thuộc hệ thống cùng ngân hàng thì  ít khi hiện tên và nội dung gửi. Thế là phải  nhờ mấy o nhân viên BIDV Huế ở Bến Ngự lên BIDV trung tâm tra cứu mới tìm ra. Chị Khánh Trâm ở Phân viện VHNT Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh cũng vậy. Tìm không ra tên. Chị phải gửi cả bản phô tô phiếu gửi tiền ra để đi tra cứu. Thế mà hai  tuần sau chị lại gửi tiền góp cát đá một lần nữa. Chị điện cho tôi :" Đây là tiền  góp của anh Trần Hải chồng em!". Vợ chồng anh Tôn Gia Khai- chị Minh chỗ quen biết của vợ  tôi  ở Ba Lan đọc mạng biết có cuộc góp cát đá cũng nhiệt tình điện đi điện lại nhiều lần mới biết được địa chỉ để gửi tiền qua  dịch vụ Western Union . Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đã góp  cát đá  trong cuộc  họp BCH Hội Nhà văn  VN khóa VIII còn gửi riêng 5 triệu nữa với tin nhắn :" Với Phùng Quán bao nhiêu cũng không đủ". Cô gái trẻ Lê Xuân Quỳnh ở Hà Nội một người yêu thơ sưu tập nhiều thơ hay thơ thiền đã rất sốt sắng với việc góp cát đá. Sốt  sắng đến nỗi  bận đi công tác ở Quảng Ninh cũng ra phố Hạ Long tìm ngân hàng để gửi tiền. Có cô giáo trẻ ở  Quảng Trị có cái tên rất đẹp gửi thư thường  cho tôi trong thư  bỏ  một triệu đồng bọc trong tờ giấy trắng ghi mấy chữ :" Đề nghị chú lên danh sách thì  ghi ‘ Cô giáo Quảng Trị mến mộ Phùng Quán đừng ghi tên thật" . Anh Hà Dương Tường ở Pháp cũng email cho tôi anh sẽ vận động anh em   nhóm thân hữu  báo Diễn Đàn ở Pháp Mỹ   Thụy Sĩ "góp cát đá" vì rất nhiều người mến mộ Phùng Quán . Có nhiều người không muốn ghi danh tính coi như người đọc vô danh mến mộ Phùng Quán . Nhóm "đồng môn" với chị Bội Trâm ở Sài Gòn gồm 7 người như anh Lê Văn Bài chị Ngô Thị Hà Châu Nguyễn Thị Dư Khánh( em gái nhà văn Nguyễn Khắc Phê).v.v.. dự kiến  gửi tiền từ tháng trước nhưng  vì anh Lê Văn Bài ốm đi viện cấp  cứu. Thế mà tỉnh lại anh Bài liền nhắc  gửi cát đá xây lăng mộ Phùng Quán.   Người góp  số tiền cao nhất là anh Lê Văn Hải người Quảng Trị sống ở Sài Gòn. Năm 1992 hồi  Lê văn Hải làm ở Công ty mì Vifon anh tuyên bố sẽ cung cấp mì ăn liền để Phùng Quán  ăn đến cuối  đời. Thế là cứ một tuần lại có anh  ở đại lý mì Vifon ở Hà Nội  chở một thùng mì ăn liền đến "chòi ngắm sóng" của Phùng Quán.  Trong danh sách góp cát đá có nhiều người nổi tiếng như NSND-đạo diễn Đặng Nhật Minh Đạo diễn Vinh Sơn người làm phim Tuổi thơ dữ dội hoặc con của những người  nổi tiếng  như các con cụ Tôn Quang Phiệt con cụ Trần Duy Hưng...

           Đúng 11 giờ  ngày 9 tháng 11 năm 2011 Lễ  cải táng an táng Nhà thơ Phùng Quán và cô giáo Vũ Thị Bội Trâm đã được tổ chức đúng nghi thức truyền thống và nghiêm trang tại khu nghĩa trang Ngoại Viên Hưng . Đông đảo các cơ quan văn hóa của tỉnh Rthuwaf Thiên Huế thị Xã Hương Thủy và lãnh đạo Phương Thủy Dương cùng anh em văn nghệ sĩ trí thức người hâm mộ Phùng Quán từ Sài Gòn Hà Nội Đà Nẵng Quảng Trị Huế đã về dự. Chúng tôi thấy hiện diện có các nhà văn nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm Lâm Thị Mỹ Dạ Hồng Nhu Hà Khánh Linh Võ Quê Tô Nhuận Vỹ. Mai Văn Hoan Nhất Lâm Vĩnh Nguyên. Nhà thơ Võ Quê đã đọc bài thơ của nhà thơ Trần Phương Trag ở Hà Nội gửi  vào viếng vợ chồng Phùng Quán.Nhà giáo Trần Thúy Loan nguyên Hiệu trưởng trường Chu Văn An từ Hà Nội vào dự Lễ tang đã đọc thơ viếng trước  mộ Phùng Quán- Bội Trâm . Giáo sư âm nhạc Vũ Hướng em trai bà Vũ Thị Bội Trâm đã thay mặt họ Vũ ở Hà Nội KTS Phùng Phu thay mặt bà con  gia đình họ Phùng Thủy Dương đã  phát biểu cám ơn chính quyền  đã tạo điều kiện cho Phùng Quán- Bội Trâm về quê nội. Cám ơn  bạn bè bốn phương đã đống góp cát đá xây lằng mộ Phùng Quán- Bội Trâm rất  đàng hoàng khang trang.  Sau cùng nhà thơ Phạm Nguyên Tường chủ tịch Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế đã đọc điếu văn trước khi hạ huyệt .

         Bây giờ thì mộ hai vợ chồng nhà thơ đã thỏa nguyện nằm bên nhau đời đời trên đất mẹ Thủy Dương. Viết đế đây tôi bỗng nhớ trong tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội của Phùng Quán đoạn kết thúc chú bé chiến sĩ thiếu nhi trinh sát Trung đoàn Trần Cao Vân tên là Mừng vĩnh biệt người mẹ ( tổ trưởng  dân công anh hùng) hấp hối:" Mừng nhào xuống dáy huyệt ôm chặt xác mẹ nức nở kêu gào :" Con không phải là Việt gian. Con là Vệ Quốc Đoàn mạ ơi!". Anh Phùng Quán ơi trong lòng người  đọc Việt Nam anh  mãi mãi là một nhà văn cách  mạng.

  MỘT SỐ HÌNH ẢNH :


THợ đang xây mộ


Mộ xây xong trụ có câu đối của Hà Sĩ Phu viếng PQ

                   

Biển chỉ đường đến mộ PQ

             

Đưa linh cửu vợ chồng nhà thơ lên mộ

 
Các sư thầy cầu siêu


Nhà thơ Phạm Nguyên Tường đọc điếu văn

Hạ huyệt

Ngô Minh

Gửi anh Hoàng Vũ Thuật

Anh comment từ hôm 11/1 mag hôm nay NM mới đọc được. Lơ mơ thật. Cám ơn anh đã chia sẻ. Khi mô về Huế rồi đi thăm mộ PQ-BT. 21 tháng Chạp (âm lịch ) này anh em sẽ tổ chức giỗ PQ ở ngay mộ đấy !

Ngô Minh

Kính gửi Ông nghè Hoa

Cam sơn anh đã quan tâm theo dõi. Muốn làm nhiều thứ mà "lực bất tòng tâm". Tiền thì hạn chế đất được cấp hẹp nên chỉ được chừng ấy thôi. Cám ơn bác đã động viên chia sẻ.

TS NGuyen Van Hoa Ha Noi

nen chup dac ta bia mo va cau doi tho pQ

That cam dong ve tam long cua vo chong &gia dinh NM voi gia dinh nha thoPQ+BT .
Cung nhu NM da vuot qua moi kho khan de lam sach ve Trinh Cong Son !
Doc gia tho NM luon ghi nhan cong lao cua NM voi van nghe si VN!
can lam them anh dac ta (chup anh can canh :tat ca cac "van tu: co chu o khu mo PQBT:tho cau doi van bia...de cac ban chua ve Hue luu tru tu lieu nay !
Dac biet Rat khen ngoi dai gia dinh NM!

Ngô Minh

Gửi Vinh Sơn

Ồ vất vả quá. Vì quá trình xây dựng rất ngắn ngày giờ di quan hạ huyệt thì thầy đã coi rồi thành thử phải làm gấp gấp gáp. May có toán thợ giỏi kỹ thuật tốt.
Đúng là biển chỉ đường ghi "nhà văn" hơi không PQ. Nhưng vì NM phải chỉ huy nhiều hương : nào thợ xây thợ đá khắc bia thơ nào vận chuyển hài cốt vào lễ lạc... nên không kiểm soát hết được. RThoong cám.
Cam sơn Vinh Sơn đã chia sẻ.

Nguyễn Vinh Sơn

Kính anh Ngô Minh
Rất vui khi biết tin lăng mộ đã hoàn thành và cô chú Phùng Quán đã về yên nghỉ tại quê nhà. Vị trí và thiết kế rất đẹp bình dị đầy ý nghĩa.
Riêng về bản chỉ đường MỘ NHÀ VĂN PHÙNG QUÁN em nhớ lúc sinh thời chú Phùng Quán nói là chú thích được gọi là NHÀ THƠ hơn (sau khi xem phim Tuổi Thơ Dữ Dội thấy trên phim ghi hàng chữ: Dựa theo tiểu thuyết của nhà văn Phùng Quán).
Xin cám ơn anh đã tạo điều kiện cho anh em được chung lòng góp sức. Kính chúc anh và gia đình sức khỏe.
NVS

Hoàng Vũ Thuật

Hoàng Vũ Thuật

Mình đi xa về điện tình cờ cho Ngô Minh mà không cầm máy thì ra đúng lúc vừa khánh thành lăng mộ anh chị Phùng Quán xong. Linh thật ! Ngay sau đó gọi điện cho Mai Văn Hoan mới biết sự tình. Cảm động quá tấm lòng của bốn phương đặc biệt Ngô Minh đã làm hết sức mình cho đại sự này. Không về kịp thắp nén hương cho anh chị Phùng Quán mình chỉ biết nhắn tin cho NM và bạn bè ở Huế cùng chia sẻ. Mình đã gọi điện nói chuyện với cháu Quyên lúc còn ở Huế và cháu Khai con nuôi ở HN rồi. Thế là mọi sự đã tôt lành. Cầu cho linh hồn anh chị Phùng Quán nơi vĩnh Hằng siêu thoát. Hoàng Vũ Thuật

Ngô Minh

Gửi Huy Tập

Ngô Minh là chỉ huy thi công đấy. Điều này đã được khắc vào đá trên lăng chứ không chỉ việc đứng ra quyên tiền. Chúc HT khỏe.

Huy Tập

Gửi Ngô Minh

Một việc làm đẹp cho hôm nay và cho mai sau

Ngô Minh

Gửi Quyết

Cám ơn HHQ đã chia sẻ

hoanghuuquyet

Ngô Minh

Đọc Phùng Quán và ghé thăm anh