SANG VIÊN CHĂN VUI TẾT VỚI CÁC NHÀ VĂN LÀO

alt
Nhà văn Phiulavanh buộc chỉ cổ tay Ngô Minh
alt
Các nhà văn Huế chụp ảnh chung với nhà văn ChănThy CT Hội NV Lào sau lễ buộc chỉ cổ tay

SANG VIÊN CHĂN VUI TẾT VỚI CÁC NHÀ VĂN LÀO

        Ngô Minh

        Vào đúng dịp Tết Lào Bunpimay Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Huế đã tổ chuyến đi thăm và vui Tết với các nhà văn Lào. Tết BunPiMay diễn ra trong 3 ngày 14 15 16 tháng Tư dương lịch hàng năm là Tết té nước để cầu  phúc mà chúc may mắn. . Lễ hội ở Lào thường được gọi là Bun. Tiếng Lào Bun nghĩa là phước. Làm Bun nghĩa là làm phước để được phước. Để kịp đón Tết Lào đoàn nhà văn Huế gồm các nhà văn Nguyễn Khắc Phê Hồng Nhu Ngô Minh Mai Văn Hoan Phạm Nguyên Tường Hà Khánh Linh Nguyễn Khắc Thạch Vĩnh Nguyên Hồ Thế Hà Thanh Tùng Võ Thị Quỳnh nhà thơ Hoàng Vũ Thuật ở Đồng Hới cũng hăng hái xin đi cùng và mấy  phu nhân nhà văn đã lên đường ngay từ 5 giờ 30 sáng ngày 12/4 cho kịp đến Viên Chăn trong ngày. Để cho cuộc hội ngộ với Hội Nhà văn Lào được thêm sống động hiểu biết nhau hơn   nhà văn Nguyễn Khắc Phê Chi hội trưởng đã mời hai “chuyên gia” về lịch sử văn hóa Lào là nhà văn Trần Công Tấn là hội viên Hội  Nhà văn Bình Trị Thiên cũ hiện ở thành phố Hồ Chí Minh là thành viên của Hoàng Gia Lào vì  anh Tấn là con  nuôi của Hoàng thân Xupananuvong khi con là bộ  đội tình nguyên Việt Nam tại Lào tên Lào của anh là Xomboun Vatthana. Nhà văn Trần Công Tấn đã  viết  8 cuốn sách về Lào từng được Giải thưởng văn học Mê Công  năm 2007. Người thứ hai là nhà văn Hoài Nguyên ở Huế một chuyên gia am hiểu vô cùng sâu sắc về lịch sử văn hóa đất nước con người Lào. Ông đã từng viết hàng chục cuốn sách về nước Lào. Hai nhà văn này  nói tiếng Lào giỏi như các nhà văn Lào. Hai anh tuổi đã trên 75 tuổi nhưng nghe nói đi Lào là đi ngay. Hai anh tự túc đi máy bay sang Viên Chăn chờ chúng tôi từ  hai ngày trước. Từ Huế đến Viên Chăn 850 cây số xe ô tô phải đi mất  14 tiếng đồng hồ. Viên Chăn tiếng Lào nghĩa là Thành phố trăng . Nên dù mệt đặt chân đến  Thủ đô đất nước Chămpa ai cũng rất phấn khích. Muốn đi xem ngay gặp gỡ ngay…

 Đến ngày 14 mới chính thức Tết Bunpimay ngày 13 Hội Nhà văn Lào đã tổ chúc Tết sớm để các nhà văn Huế còn có thời gian đi đón Tết với nhân dân. Tết chúc phúc được tổ chức ở một  khu vườn ngoại ô Viên Chăn vô cùng dân dã mà cảm động. Vườn đầy hoa trái có cả hồ hoa súng đang nở tím ngát. Có loài hoa đặc trưng nhất của mùa xuân Lào là hoa đooc- mun nở vàng rực trời đất. Phía bạn Lào có  các nhà văn : Chủ tịch Hội nhà văn Lào Chăn Thy Peasawanh năm nay 71 tuổi đã từng xuất bản  nhiều  cuốn truyện ký từ đầu những năm 1962 đặc biệt là tiểu thuyết Đường đời ( 2008) được dư luận chý ý. Năm ngoái anh bị một con tái biến nặng phải sang Thái Lan điều trị gần năm trời. Bây giờ anh phải mặc quần soọc do chân bị bó ngồi xe lăn do vợ là Sanh Khăn đẩy đến tiếp các bạn Việt Nam không khác chi nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường của Huế . Nhà văn Chăn Thuy bố là cụ Hồ Sỹ Đường mẹ là người Tày ở huyện Con Cuông Nghệ An. Bố đi bộ đội Việt Minh sang Lào. Anh là con nuôi của  Phumi Vông vi chít nguyên Ủy viên Bộ Chính trị Thủ tướng nước Công Hòa DCND Lào . Anh học Trường báo chí Việt Nam năm 1961 . Anh nhiều năm là Tổng biên tập báo Phảxaxổn ( Nhân dân) Lào. Tiếp theo là nhà  phê bình lý luận văn học Phiulavanh Luangvana phó chủ tịch Hội đang phụ trách Hội nhà văn Lào thay anh Chăn Thy đang chữa bệnh.  Chị vốn là Phó Chủ tịch Trưởng ban tuyên giáo  TW Hội phụ nữ Lào nói được tiếng Việt. Rồi trưởng Ban đối ngoại Hội Nhà văn Lào các nhà văn Văn May viết truyện thiếu nhi nhà văn Xonsan phó Tổng viên tập báo Văn Nghệ Lào…

          Tết Bunpymay của các nhà văn Lào-Việt bắt đầu khi chị Phiulavanh Luangvana dựng xong cái “đài lễ” bằng hoa vạn thọ vàng rực cao vút dáng như Thạt Luỗng ở giữa  những chiếc chiếu rộng trải trên sân vườn bốn phía chăng những sợi chỉ trắng dùng để buộc chỉ cổ tay. Trước khi buộc chỉ vào cổ tay người Lào thường cầm hai đâu sợi chỉ quệt lên quệt xuống cổ tay của khách miệng  rầm rầm những lời  khấn. Anh Hoài Nguyên  bảo đó là những câu thần chú trong Phật giáo Lào truyền thống là những lời chúc an khang thịnh vượng nhiều tài lộc. Các nhà văn Lào kính cẩn chúc phúc và buộc chỉ cổ tay và nhúng cành lá vào  chậu nước thơ ngâm hoa chămpa té lên tóc lên vai chủ tịch hội Chăn Thy chúc anh vượt qua cơn bạo bệnh. Các nhà văn Huế cũng làm theo. Nhà văn Hoài Nguyên dịch lưu loát những lời chúc phúc . Đó là dịch theo nghi lễ ngoại giao chứ thực ra rất nhiều  nhà văn Lào nói được tiếng Việt. Sau đó nhà văn Phiulavanh cùng các nhà văn Lào đi buộc chỉ cổ tay té nước chúc phúc các nhà văn Huế. Các nhà văn Hà Khánh Linh họa sĩ Võ Thị Quỳnh Hoàng Vũ Thuật Vĩnh Nguyên Nguyễn Khắc Phê… cũng  say mê  buộc chỉ cổ tay và té nước chúc phúc các bạn Lào. Té nước ở đây là vẫy nước thơm hoa chăm pa chứ không phải dội cả xô nước  hay dòng vòi ròng để phun nước ào ào hết cỡ lên người nhau như đang diễn  ra khắp nước Lào trong những ngày Tết  say nồng.

           Nhà văn Chăn Thy đã xúc động nói những lời chúc Tết mọi người. Ông bảo trong đời tôi chưa có cái Tết Bunpimay nào đặc biệt như Tết này. Tôi thấy mình khỏe ra vì được vui Tết cùng các bạn nhà văn Việt Nam nhà văn Huế. Tết Lào  là Tết cộng đồng cả cộng đồng chúc nhau . Anh vừa khóc dàn giụa nước mắt vừa nói. Có lúc anh  khóc rưng rức thật lâu mới lại nói. Anh  nói bằng tiếng Lào rồi tự mình dịch ra tiếng Việt. Nhà văn Nguyễn Khắc Phê thấy mặt anh em nhà văn Huế chúc các bạn nhà văn Lào chúc anh Chăn Thy tài lộc dồi dào viết được những tác phẩm hay. Sau buộc chỉ cổ tay té nước chúc phúc là tiệc. Bia Lào rượu Lào bia Huế ( đoàn mang theo) nhấm với  xôi gà nướng  đặc trưng ẩm thực Lào. Sau chúc rượu là hát múa lâm-vông. Điều ám ảnh tôi nhất là các bạn nhà văn cán bộ của Hội Nhà văn Lào  trong Tết Bunmimay này đều cùng các nhà văn Huế hát rất say sưa các bài hát kháng chiến Việt –Lào  do các nhạc sĩ Việt Nam sáng tác. Như Cô gái Sầm nưa Trường Sơn Đông-Trường Sơn Tây Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng.v.v.. Xem ra các nhà văn Huế múa lăm vông dẻo lắm. Lào là một dân tộc kỳ lạ. Điệu múa lăm-vông của họ từ trẻ con đến người già ai cũng múa được người nước ngoài nào cũng múa được ở trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng múa được . Điệu múa cộng đồng dân giã dễ học rất đặc trưng ấy là sáng tạo độc đáo là đỉnh cáo của văn hóa Lào mà các nước khác không dễ gì tạo dựng được. Chúng tôi hát trong tiếng đàn ác-cooc-đe-ông điêu luyện của một  nghệ sĩ là cán bộ Hội Nhà văn Lào. Hàng chục cái máy ảnh nháy liên tục.

         Từ ngày 14 Mùng Một phó chủ tịch Hội nhà văn Lào Phiulavanh Luangvana thường xuyện đến khách sạn hỏi thăm đoàn. Chị cử hẳn nữ nhà văn VănMay nói tiếng Việt  giỏi đi theo đoàn để phiên dịch hướng dẫn tham quan du lịch Vườn tượng Phật chùa Wat Sisaket Thạt Luổng Khải Hoàn môn hay đi thăm đại gia đình đông đảo tới 17 người của nhà thơ Mai Văn Hoan ở Viên Chăn…Sáng sớm nữ nhà văn Văn May đến nới đoàn  ở quàng lên vai mỗi người một vòng cườm hoa mừng tuổi. Vòng cườm hoa làm bằng những viên xốp tiện như vòng bạc và những bông hoa vạn thọ. Từ đó đến  mấy ngày sau trên cổ các nhà văn Huế luôn luôn quàng vòng hoa đó. Trong bữa cơm Tết thân mật do đoàn nhà văn Huế mời nhà văn Trần Công Tấn  và chị Phiulavanh cho biết: Hội nhà văn Lào hiện nay có  81 hội viên. Đã có  hai tỉnh có Chi hội nhà văn tỉnh là Khăm Muộn và  Pakse. Sang năm 2012 sẽ có thêm 2 tỉnh nữa có chi hội nhà văn.  Hiện nay Hội nhà văn Lào đang rất khó khăn . Hội có đủ ban bệ  như  Ban chấp hành có Chủ tịch Phó chủ tịch và các ủy viên BCH có Trưởng ban đối ngoại nhưng lại chưa có trụ sở để hoạt động hiện phải “trú ẩn” ở ngôi nhà nhỏ của báo Văn Nghệ Lào vốn đang rất chật chội. Hội Nhà văn Việt Nam đã có kế hoạch xây dựng cho Hội nhà văn Lào anh em cái trụ sở hội thật đàng hoàng nhưng đã  hơn năm nay thủ tục chuyển tiền vẫn trắc trở. Dẫu khó thế  các nhà văn Lào vẫn  viết viết vì nước Lào phồn vinh hạnh phúc. Viết như nhà văn Dara Kanlaya người từng được giải văn học ASEAN viết như Khăm Xỉn - một nhà văn Lào đã dịch 116 bài thơ trong tập ”Nhật ký trong tù” của Bác Hồ sang tiếng Lào được nhân dân Lào yêu mến.

        Cám ơn nước Lào cảm ơn Hội nhà văn Lào đã cho tôi một mùa Bunpimay đầy ấn tượng…

 

Ngô Mimh

Gửi cháu Viết Anh

Bác đi một tuần. Vui lắm. Sẽ có nmhieeuf bài viết va thơ

Viết Anh

Ui ui. COn cũng mới đi chơi tết lào về. Hihi.

Ngô Minh

Gửi Huy Tâp

Ngô Minh còn nhớ bài thơ đó. Người Làog cui và thật thà hiền dịu lắm.

Huy Tập

Gửi Ngô minh

Đọc cái này lại nhớ "đêm lăm vông bên biển Lăng Kô" thơ Ngô MInh nhạc Huy Tập...một đêm nọ đã cùng nhau hát tren biển Lăng Kô cùng Phan Bá Giàu Ngô MInh ....Ngô Minh có còn nhớ bài này khong! Dạo HT đi Lào người ta quây lại cả một con đường rộng nhất để hát và nhảy múa lăm Vông đấy. Đúng Lăm vông Lào là một sáng tạo nghệ thuật tuyệt vời . Bản sắc Văn hóa là thế đó.