BẤT NGỜ LÂM THỊ MỸ DẠ

 

BẤT NGỜ LÂM THỊ MỸ DẠ

    Ngô Minh

Từ mấy chục năm nay bạn đọc ai cũng biết Lâm Thị Mỹ Dạ là nữ thi sĩ nổi tiếng với các tập thơ tập Trái tim sinh nở Bài thơ không năm tháng Hái tuổi em đầy tay Mẹ và con Đề tặng một giấc mơ Hồn đầy hoa cúc dại Green Rice (Cốm non ) xuất bản  bằng tiếng Anh ở Mỹ   Thơ tình Lâm Thị Mỹ Dạ...; nhà thơ có  những bài thơ được tuyển vào sách giáo khoa như Chuyện cổ nước mình Khoảng trời hố bom ...; nhà thơ được Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.  Nhưng một Lâm Thị Mỹ Dạ ...sáng tác nhạc  thì có lẽ còn ít người biết. Mấy năm nay thỉnh thoảng tôi được Dạ mở cát-sét cho nghe bài hát của mình. Hay mới đây đến dự đêm thơ Nguyễn Duy ở New Space Art Residence (NSAR) làng Lại Thế khi được giới thiệu Mỹ Dạ không đọc thơ mà xin hát một bài hát dù không có nhạc đệm. Là bạn bè thân thiết gặp nhau hàng ngày vậy mà tôi cảm thấy rất bất ngờ và xúc động khi Dạ tặng tôi đĩa CD album đầu tay Ca khúc Lâm Thị Mỹ Dạ. Tôi nghĩ . làm vài bài hát nghê nga hát chơi cho đỡ buồn là chuyện khác còn đây là một album nhạc hẳn hoi thì nữ nhà thơ của chúng ta đích thị là ...người  sáng tác nhạc rồi !

GIÓ THIÊN ĐƯỜNG
Ca sĩ Tuấn Phong

THẢ MÂY CHO GIÓ
Ca sĩ: Trọng Tấn
         

Album Ca khúc Lâm Thị Mỹ Dạ gồm 12 bài hát :Chùm hoa lý Trái đất thơ ngây Lời ru xanh trong Hòa bình  là mùa xuân Tôi nhớ làng tôi Niệm khúc cho người Ru Tây Nguyên Gió Thiên đường Hoa ngô đồng Thả mây cho gió Lòng  mẹ  chia làm hai phần : Phần âm nhạc cho thiếu nhi  với 2 ca khúc
Trái đất thơ ngây Hòa bình là mùa xuân... giai điệu nhí nhảnh vui nhộn và tình cảm trong trắng tơ non. Phần còn lại là những ca khúc trữ tình day dứt nỗi đời và đượm chất thiền. Các ca khúc của Lâm Mỹ Dạ được các nhạc sĩ như Tôn Thất Lập Quốc Anh Lê Quang Vũ Doãn Nguyên phối khí và  các ca sĩ nổi tiếng như NSND Quang Thọ Trọng Tấn Tấn Minh NSTU Tuấn Phong Minh Huệ.v.v.. thể hiện rất ấn tượng. Tôi đã   nghe đi nghe lại Ca khúc Lâm Thị Mỹ Dạ  và thấy bài hát của Dạ rất lay động. Đó là những  giai điệu  vừa mang  âm hưởng dân ca xứ sở lại vừa hiện đại  đầy cảm hứng tâm linh tâm trạng  . Đó là  âm nhạc của đồng vọng sẻ chia.  Cái mạnh của Lâm Thị Mỹ Dạ ngoài  trực cảm   âm nhạc trời phú là ca từ. Vì là nhà thơ nên ca từ của Lâm Thị Mỹ Dạ rất thơ ngôn ngũ lấp lánh rất giàu thi ảnh và nặng tính triết lý nhân sinh:  Ví dụ bài hát Thả mây cho gió  ca sĩ Trọng Tấn hát có những câu xoáy vào lòng người:  "Còn đâu thục  nữ hồn nhiên nói cười/ Còn đâu thiếu nữ hồn xanh da trời... Thả màu tóc trắng còn vương bên đời/ Tôi về với tôi". Hay bài hát Tuổi chiều buồn xao xuyến : Tuổi tôi mới đó đã sang chiều rồi...

            Mỹ Dạ kể hồi học sinh chị rất thích âm nhạc thích hát đã thuộc hết nốt  đàn ghi ta. Ông ngoại Lý Ngọc Đoá của  Dạ người An Cựu Huế  chơi đàn bầu rất hay. Hồi  đó ông thường ru Dạ trong tiếng đàn bầu nức nở của mình .  Đến nay gia đình bên ngoại của Dạ có rất  nhiều người theo con đường âm nhạc. Có lẽ cái gen đó cũng lặn vào Dạ. Người "thầy" đầu tiên dạy nhạc lý bài bản cho Dạ là nhà thơ Nguyễn Khắc Thạch. Lúc đó  Thạch công tác ở Ủy ban kế hoạch tỉnh nhưng không biết Thạch học nhạc ở đâu từ bao giờ mà rành lắm. Thạch hướng dẫn hơn hai tháng là Dạ biết đọc và ghi bản nhạc.  Lúc đó Dạ đã là nhà thơ có tiếng chỉ học nhạc cho biết thế thôi không ngờ những bài hát đã đến với mình.  Ca khúc đầu tay  Dạ viết là bài hát Chùm hoa lý  . Một đêm thấy chùm hoa lý tỏa hương thơm ngát Dạ bỗng nhớ về tuổi trẻ của mình . Thế là bài  hát tượng hình: Tuổi thơ ấu của tôi về đâu. Mà hoa lý còn thơm ngẩn ngơ... Lúc đó Dạ 28 tuổi đã có hai con nhỏ. Thời ấy cuộc sống khổ lắm. Dạ gầy như cái bóng chỉ nặng 36 cân nhưng tâm hồn thì trẻ trung trong sáng lắm.  Gia đình Dạ ở  khu chợ Xép nghèo nơi hẽm đường Trần Phú ngay cạnh nghĩa trang. Dạ bỗng da diết nhớ  làng mình bên bờ sông Kiến Giang xanh mướt những con đò với điệu hò mái ba mái bảy. Rồi một giai điệu vang lên ám ảnh. Thế là Dạ hát  luôn một mạch sau đó lấy đàn  guitar tìm nốt  cho ca khúc Tôi nhớ làng tôi  :  Làng của tôi biếc xanh ở phía chân trời . Mùa hè trên sông tươi màu lúa mới... Làng của tôi như một nốt đàn/ Khẽ ngân rung trong hồn tôi khi xa vời... Cứ thế năm đó Dạ viết được 6 ca khúc.

                 Lúc đó  anh Trịnh Công Sơn là chỗ  quen biết Lâm Thị Mỹ Dạ rụt rè đưa 6 bài hát cho anh  Sơn xem rồi hát cho anh nghe bài Tôi nhớ làng tôi . Nghe xong anh  Sơn bảo "Mỹ Dạ làm ca khúc được đấy". Anh Sơn khen rằng trong ca khúc Tôi nhớ làng tôi giọng rê thứ Dạ thay nốt si giáng bằng nốt si thường ngân lên tùy ý trước khi vào câu kết là rất sáng tạo làm cho câu nhạc vút lên ngân vang.   Không những khen nhạc sĩ còn khuyến khích Dạ học nhạc. Cũng có nhiều lúc Dạ muốn  rẽ hướng sang sáng tác nhạc. Nhưng với Dạ thơ đã thành máu thịt nên chị không thể bỏ thơ...Cả những lúc Dạ đã công bố bài thơ Lá cờ trắng trên báo Văn Nghệ như là tuyên bố đầu hàng thơ: "Thơ cao sang thánh thiện của tôi ơi/ Tôi sa mạc mênh mông hoang lạnh/ Tự thiêu chính mình/ Giơ cao lá cờ trắng/ Trước thơ" chị vẫn không bỏ thơ. Minh chứng là sau đó  Dạ vẫn viết nhiều bài thơ mới và  cho in tập thơ Hồn đầy hoa cúc dại vào năm 2007 và gần đây là tập thơ Thơ tình Lâm Thị  Mỹ Dạ chọn lọc từ nhiều năm. Vì thế với Dạ thơ và nhạc cùng đồng hành. Có điều làm nhạc rất khó nên Dạ phải tự học rất nhiều.

             Anh Trịnh Công Sơn mất đối với vợ chồng Hoàng Phủ Ngọc Tường - Lâm Thị Mỹ Dạ là nỗi đau lớn. Vì anh Sơn là  người bạn chí thân của gia đình. . Hoàng Phủ Ngọc Tường bị liệt nằm một chỗ vẫn trăn trở nằm đọc cho Dạ ghi cuốn  bút ký  xúc động lòng người: Trịnh Công Sơn- Cây đàn lia của Hoàng tử bé...Năm 2005 một buổi sáng Huế thu rất đẹp Dạ chợt nhớ anh Sơn rồi một giai điệu âm nhạc xâm chiếm tâm hồn ngân lên thành lời. Thế là bài hát Niệm khúc cho người ra đời . Bài hát rất da diết : Người ấy giờ đây hình bóng đã mây trời ...Còn đó dòng sông chờ mong Người quay về ...Hạ trắng còn đây biển nhớ còn đây còn đâu Người...Đó là  niệm khúc của một người em gái  tặng hương hồn  một người anh ở cõi đi về. Rồi từ đó hình như được hồn thiêng nhạc sĩ phù hộ Mỹ Dạ tiếp tục sáng tác được nhiều ca khúc như Ru Tây Nguyên Gió Thiên đường Tuổi chiều Hoa ngô đồng Thả mây cho gió......

            Có lần  Mỹ Dạ hát cho tôi nghe  bài hát Ru Tây Nguyên rồi hỏi "Ngô Minh  nghe thấy thế nào ?". Dù là  dân ngoại đạo âm nhạc nhưng tôi cũng nhận ra những giai điệu đầy âm hưởng Tây Nguyên. Tôi nghĩ nếu nhạc Nguyễn Cường là giai điệu rock hoành tráng của các chàng trai Tây Nguyên lực lưỡng thì bài hát của Dạ chính là giai diệu của tâm hồn con gái Cao Nguyên phóng khoáng mềm mại đang múa theo tiếng cồng chiêng quanh bếp lửa nồng nàn cũng dữ dội nhưng mượt và đằm thắm hơn : Hạt gạo mừng mùa mới / Hương chín thơm hồn người /  Trải lòng cùng ngọn gió / Tiếng thác  reo bên trời...

            Vì chưa qua trường  lớp  âm nhạc nào nên Lâm Mỹ Dạ  viết nhạc rất thận trọng. Khi có sự thôi thúc thực sự trong lòng mới viết. Thực tế Dạ viết nhạc từ năm 1976 bây giờ âm nhạc chỉ là sự trở lại do xúc cảm của trái tim để giải toả tâm hồn mình khi thơ không lên tiếng. Đời Dạ là  những năm tháng buồn đau triền miên. Đến tuổi lục tuần rồi dù đang  mang bao bệnh tật trong người   Dạ vẫn gồng mình lên để chăm sóc an ủi  chồng mỗi ngày. Vì thế những bài hát như những bàn tay xoa dịu nỗi  buồn riêng. Dạ  luôn trăn trở với những nốt nhạc trong ca khúc như khi làm thơ phải chọn chữ chọn hình ảnh làm sao cho hay cho bay bổng cảm xúc. Vì thế âm nhạc của Lâm Thị Mỹ Dạ có những lúc vút lên đầy ngẫu hứng giống như khi làm thơ Dạ thường phát hiện ra những thi tứ mới lạ.

             Lâm Thị Mỹ Dạ lặng lẽ viết ca khúc lặng lẽ lo kinh phí để làm album nhạc đầu tay của mình. Đến bạn thân như tôi mà Dạ cũng  chưa thổ lộ bao giờ. Chỉ đến khi dựng xong  album mới tặng. Vì yêu mến nhà thơ nữ nổi tiếng các nhạc sĩ phối khí các ca sĩ thể hiện đã rất nhiệt tình hỗ trợ.  Nhờ đó   Dạ  đã hoàn thành  album  trước dự kiến. Tôi hỏi Dạ sau album này Dạ có  tiếp tục sáng tác nhạc nữa không ? Dạ trầm ngâm : "Nhạc cũng như thơ phải có cảm xúc có sự thăng hoa mới có được . Mình chưa qua trường lớp âm nhạc nào mình không phải là nhạc sĩ mình chỉ là người yêu âm nhạc.  thì không thể nói trước "

          

          Đi xe máy đọc đường thu Huế tôi cứ nhẩm hát nghêu ngao như bị cuốn theo giai điệu của cuộc đi tìm  tình yêu trong ca khúc của Dạ : Vì khát em mà anh tìm làn gió thiên đường ơi...Như thế là âm nhạc của Dạ đã cư trú trong tim người rồi đó Dạ ơi...

Ngô Minh

Gửi Hoàng Hữu Quyết

Cám ơn Quyết đã chia sẻ với bài viết. NM không post nhạc dược. Ddợt này có anh Tạo vô Huế sẽ nhờ anh post lên vài bài. Chúc khoẻ.

hoanghuuquyet

Gửi Ngô Minh

Bài viết giới thiệu về tác phẩm mới rất kỷ và hay. Chuyện Thím Mỹ Dạ sáng tác tình cờ HHQ ghé nhà có nghe Thím Dạ hát và khoẻ bài đầu tay. Tuy nhiên với thông tin " nóng hổi thế này là một điêu làm cho mọi người yêu thơ của Thím phải ngạc nhiên. Dạo đó nghe Thím hát xong rồi im đến bây gìơ chính thức " trình làng luôn. Chúc mừng Thím đã đạt những gì mà Thím MỸ DẠ MUỐN GIẢI TOẢ HẾT.
Nhất định chuyến này ra Huế đến nhà thím " chôm" một CD mới được. Hi.. hi...
Rất tiếc anh Ngô Minh không post cho khán giả yêu nhạc nghe được ca khúc nào...???
Chúc anh khoẻ và hạnh phúc.Ra Huế sẽ đến thăm anh.
Hoàng Hữu Quyết

Ngô Minh

Gửi Nguyên Hùng

Mỹ Dạ là người tài thiên phú. It người vừa đẹp lại vừa tài như vậy.
Cám ơn Nguyên Hùng đã chia sẻ.

Ngô Minh

Gửi Huy Tập

Ngô Minh sẽ nói với Dạ. Đĩa CD thôi chưa phải CVD. Chỉ sản xuất tặng bạn bè thôi. Chà HT đi vô ra vất vả thiệt. Nhất là cái đanạd di chứng minh mìhn là Quân giải phóng mới buồn cười chứ. Chúc mẹ Yến vui.

Nguyên Hùng

Anh Ngô Minh

Quả là rất bất ngờ dù nhà thơ LTMD bắt đầu sáng tác nhạc hơn 30 năm trước!

Qua anh NM em xin gửi lời chúc mừng tới chị LTMD và hy vọng rằng với CD ca khúc này chị sẽ mở ra một Khoảng trời Lời ru.

Huy Tập

Gửi Ngô Minh

Chúc mừng chị Dạ với đĩa CD ca khúc đầu của mình. Hôm gặp nhau tại đại nội HT cũng được chị Dạ thông báo là đang sản xuất CD ca khúc của chi. Anh Khôi nói chị Dạ cho HT xin 1 đĩa nhé rất tiếc hôm qua bận chờ tảu nên khong đến thăm anh chị Dạ và xin CD được.
Lúc 21 giờ đêm qua HT đã về đến nhà.